Các loại lệnh futures: lệnh limit, market, stop limit và stop market

Lệnh futures có 4 loại cơ bản: lệnh limit (giới hạn) khớp ở giá bạn chọn hoặc tốt hơn, lệnh market (thị trường) khớp ngay theo sổ lệnh, còn stop limit và stop market là lệnh chờ một giá kích hoạt rồi mới đặt lệnh limit hoặc lệnh market.

Limit giữ giá nhưng có thể không khớp, market chắc khớp nhưng không giữ giá. Bài này đi theo thứ tự: bảng tổng hợp 4 loại lệnh, từng loại hoạt động ra sao kèm ví dụ số, mỗi lệnh nằm ở đâu so với giá hiện tại, giá kích hoạt theo giá đánh dấu hay giá khớp gần nhất, lệnh chốt lời và cắt lỗ gắn vị thế, các tùy chọn reduce-only, post-only, GTC, IOC, FOK, loại lệnh liên quan phí maker và taker thế nào, rồi checklist chọn loại lệnh. Kết luận ngắn: chọn lệnh là chọn giữa chắc khớp và giữ giá, và lệnh cắt lỗ thường cần chắc khớp hơn.

Loại lệnh	Khi nào thành lệnh trên sổ	Giá khớp	Chắc khớp không	Phí thường gặp
Limit (giới hạn)	Ngay khi đặt	Bằng giá đặt hoặc tốt hơn	Không, có thể không khớp hoặc khớp một phần	Maker nếu nằm chờ, taker nếu khớp ngay
Market (thị trường)	Ngay khi đặt	Giá tốt nhất đang có trên sổ, có thể trượt	Gần như chắc, nếu sổ còn thanh khoản	Taker
Stop market	Khi giá chạm giá kích hoạt	Như lệnh thị trường, có thể xấu hơn giá kích hoạt	Gần như chắc sau khi kích hoạt	Taker
Stop limit	Khi giá chạm giá kích hoạt	Bằng giá giới hạn hoặc tốt hơn	Không, có thể không khớp khi giá nhảy qua	Tùy lúc khớp: maker hoặc taker

Ví dụ trong bài dùng lệnh mẫu của các bài khác trên site: vốn 1.000 USDT, rủi ro 1% (10 USDT), Long BTC ở 80.000, cắt lỗ 79.200, phí 0,05% mỗi chiều, khối lượng 909,50 USDT (0,01136875 BTC), đòn bẩy 10x, ký quỹ 90,95 USDT, ký quỹ cô lập, ký quỹ duy trì 0,5%, giá thanh lý ước tính 72.400. Các sổ lệnh và đường giá trong bài là giả lập để minh họa cơ chế, không phải dữ liệu thị trường.

Lệnh limit là gì?

Lệnh limit (lệnh giới hạn) là lệnh mua ở giá không cao hơn mức bạn đặt, hoặc bán ở giá không thấp hơn mức bạn đặt. Định nghĩa này theo Wikipedia, mục Order (exchange) (tra 12/11/2026); trang Investor.gov của Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC) ghi thêm rằng lệnh limit không được bảo đảm sẽ khớp (Understanding Order Types, tra 12/11/2026).

Ví dụ: BTC đang ở 80.000, bạn đặt lệnh mua limit ở 79.800 (mức minh họa). Lệnh nằm chờ trên sổ lệnh và chỉ khớp khi có người bán ở 79.800 hoặc thấp hơn. Nếu giá chỉ xuống 79.850 rồi quay lên, lệnh không khớp và bạn không có vị thế.

Lệnh limit có hai điểm hay bị hiểu nhầm. Thứ nhất, lệnh mua limit đặt cao hơn giá bán tốt nhất đang có (ví dụ mua limit 80.100 khi giá bán tốt nhất là 80.000) sẽ khớp ngay ở 80.000, giống lệnh thị trường có giới hạn trên. Thứ hai, lệnh limit có thể chỉ khớp một phần nếu ở mức giá đó không đủ khối lượng đối ứng.

Lệnh market là gì và trượt giá xảy ra thế nào?

Lệnh market (lệnh thị trường) là lệnh mua hoặc bán ngay ở giá tốt nhất đang có trên sổ lệnh; lệnh gần như chắc khớp nhưng giá khớp không được bảo đảm. Investor.gov ghi rõ giá thực hiện của lệnh thị trường không được bảo đảm (tra 12/11/2026). Phần chênh giữa giá bạn thấy lúc bấm và giá khớp trung bình gọi là trượt giá (slippage).

Trượt giá xảy ra vì lệnh thị trường ăn dần từng mức giá trên sổ lệnh. Ví dụ sổ lệnh giả lập bên bán của hợp đồng BTC/USDT:

Mức giá bán	Khối lượng đang chờ	Lệnh mua thị trường 0,01136875 BTC lấy
80.000	0,005 BTC	0,005 BTC
80.010	0,004 BTC	0,004 BTC
80.030	0,010 BTC	0,00236875 BTC
Giá khớp trung bình		80.009,77

Lệnh mua thị trường khối lượng 909,50 USDT khớp trung bình ở 80.009,77, cao hơn 80.000 khoảng 0,012%, tức tốn thêm 0,11 USDT. Ở cỡ lệnh này trượt giá nhỏ; với lệnh lớn hơn nhiều lần, sổ lệnh mỏng hoặc lúc có tin, lệnh thị trường có thể ăn sâu hơn nhiều mức giá và trượt mạnh hơn.

Lệnh stop market là gì?

Lệnh stop market là lệnh chờ ở một giá kích hoạt (stop price); khi giá chạm mức đó, lệnh chuyển thành lệnh thị trường. Theo Wikipedia, lệnh stop chạm giá dừng thì thành lệnh thị trường, nên chắc được thực hiện nhưng không nhất thiết ở gần giá dừng (tra 12/11/2026). Investor.gov ghi giá thực hiện có thể lệch đáng kể so với giá dừng (tra 12/11/2026).

Stop market là loại lệnh hay dùng cho cắt lỗ vì ưu tiên thoát được vị thế. Với lệnh mẫu, stop market bán đặt ở 79.200: nếu khớp đúng 79.200, khoản lỗ kể cả phí hai chiều là 10,00 USDT, đúng mức rủi ro 1%. Nếu thị trường chạy nhanh và lệnh khớp ở 79.150, lỗ là 10,57 USDT (1,06% tài khoản), con số đã dùng trong bài giá đánh dấu là gì.

Stop market còn dùng để vào lệnh theo hướng giá phá vỡ: lệnh mua stop đặt trên giá hiện tại (ví dụ minh họa 80.400) chỉ mở Long khi giá đi lên chạm mức đó. Cách đặt mức cắt lỗ theo cấu trúc giá và tính khối lượng 909,50 USDT có trong bài stop loss là gì.

Lệnh stop limit là gì và vì sao có thể không khớp?

Lệnh stop limit là lệnh chờ có hai mức giá: khi giá chạm giá kích hoạt, nền tảng đặt một lệnh limit ở giá giới hạn bạn chọn, nên giá khớp không xấu hơn giá giới hạn nhưng lệnh có thể không khớp. Investor.gov ghi lệnh stop limit có thể không được thực hiện nếu giá đi xa khỏi giá giới hạn (tra 12/11/2026).

Kịch bản giả lập: lệnh Long mẫu ở 80.000, giá đang 79.300 thì một loạt lệnh bán lớn làm giao dịch kế tiếp khớp ở 78.900, nhảy qua 400 USDT (−0,50%) trong một nhịp, rồi giá trôi tiếp về 78.500.

• Stop market kích hoạt 79.200: chạm kích hoạt, lệnh thị trường khớp ở 78.900. Lỗ 13,41 USDT kể cả phí (1,34% tài khoản) thay vì 10 USDT, nhưng vị thế đã đóng.
• Stop limit kích hoạt 79.200, giới hạn 79.100: đã kích hoạt nhưng lệnh bán limit 79.100 nằm trên giá thị trường nên không có người mua khớp. Vị thế còn mở; nếu phải đóng ở 78.500, khoản lỗ kể cả phí là 17,95 USDT (1,80% tài khoản) và còn tăng nếu giá giảm tiếp.
• Nếu giá hồi lên 79.100: lệnh limit khớp, lỗ 11,14 USDT. Stop limit chỉ cứu được giá khi thị trường quay lại vùng giới hạn.

Đặt giá giới hạn cách xa giá kích hoạt hơn (ví dụ 78.800) làm lệnh dễ khớp hơn nhưng chấp nhận giá xấu hơn; đặt sát giá kích hoạt thì giữ giá nhưng dễ bị bỏ lại. Trong mọi trường hợp, cắt lỗ 79.200 cách giá thanh lý 72.400 tới 6.800 USDT, nên một nhịp nhảy vài trăm USDT không đưa vị thế mẫu tới thanh lý; cách tính 72.400 có trong bài giá thanh lý là gì.

Mỗi loại lệnh nằm ở đâu so với giá hiện tại?

Lệnh limit nằm ở phía giá tốt hơn cho bạn (mua thấp hơn, bán cao hơn giá hiện tại), còn lệnh stop nằm ở phía giá xấu hơn (mua cao hơn, bán thấp hơn giá hiện tại). Quy tắc này giúp đọc nhanh vì sao chốt lời thường là lệnh limit còn cắt lỗ thường là lệnh stop.

Mục đích	Hướng	Loại lệnh	Mức minh họa
Mua rẻ hơn giá hiện tại	Dưới 80.000	Mua limit	79.800 (−0,25%)
Mua khi giá phá lên	Trên 80.000	Mua stop (market hoặc limit)	80.400 (+0,50%)
Chốt lời Long	Trên 80.000	Bán limit hoặc lệnh chốt lời	81.600 (R:R 1:2)
Cắt lỗ Long	Dưới 80.000	Bán stop (market hoặc limit)	79.200 (−1,00%)

Lệnh Short đảo ngược toàn bộ: chốt lời là mua limit bên dưới, cắt lỗ là mua stop bên trên. Nếu bạn đặt nhầm phía, ví dụ bán stop ở trên giá hiện tại, nhiều nền tảng từ chối lệnh hoặc lệnh kích hoạt ngay lập tức.

Giá kích hoạt theo giá đánh dấu hay giá khớp gần nhất?

Lệnh stop trên futures kích hoạt theo loại giá nền tảng quy định hoặc bạn chọn, thường là giá khớp gần nhất (last price), giá đánh dấu (mark price) hoặc giá chỉ số (index price). Tài liệu API công khai của một nền tảng phái sinh (tra 12/11/2026) liệt kê đúng ba lựa chọn này cho lệnh cắt lỗ, chốt lời và trailing stop.

Kích hoạt theo giá khớp gần nhất phản ứng nhanh nhưng dễ bị một cây kim quét; kích hoạt theo giá đánh dấu ít bị kim quét nhưng chậm hơn khi giá giảm thật. Lưu ý giá kích hoạt chỉ quyết định khi nào lệnh được đặt, còn lệnh sau đó vẫn khớp trên sổ lệnh theo giá thật. Kịch bản kim giá 12 phút và checklist chọn loại giá kích hoạt có trong bài giá đánh dấu là gì.

Lệnh chốt lời và cắt lỗ gắn vị thế là gì?

Lệnh chốt lời (take profit) và cắt lỗ (stop loss) gắn vị thế là cặp lệnh chờ bạn khai báo cùng lúc với lệnh vào, nền tảng tự đặt sau khi lệnh vào khớp và thường dùng để chỉ đóng vị thế đó. Về cơ chế, chốt lời thường là lệnh limit hoặc lệnh kích hoạt kiểu “take” (chạm giá có lợi thì đặt lệnh), còn cắt lỗ thường là stop market hoặc stop limit.

Với lệnh mẫu, chốt lời ở 81.600 (R:R 1:2) lãi khoảng 17,27 USDT sau phí, cắt lỗ ở 79.200 lỗ 10,00 USDT kể cả phí. Khi một trong hai lệnh khớp hết, lệnh còn lại thường bị hủy theo, nhưng hành vi này khác nhau giữa các nền tảng nên cần kiểm danh sách lệnh mở sau khi vị thế đóng. Cách chọn tỷ lệ chốt lời có trong bài risk reward là gì; bài riêng về lệnh TP/SL và trailing stop sẽ trỏ về trang này.

Reduce-only, post-only và GTC, IOC, FOK là gì?

Đây là các tùy chọn gắn thêm vào lệnh: reduce-only giới hạn lệnh chỉ được giảm vị thế, post-only buộc lệnh limit phải nằm chờ trên sổ, còn GTC, IOC, FOK là thời hiệu quyết định lệnh còn sống bao lâu. Không phải nền tảng nào cũng có đủ các tùy chọn, và tên hiển thị có thể khác.

Reduce-only

Reduce-only (chỉ giảm vị thế) là tùy chọn khiến lệnh chỉ được đóng bớt vị thế đang có, không được mở thêm hay đảo chiều vị thế. Tài liệu API công khai của một nền tảng phái sinh mô tả cờ này là “chỉ nhằm giảm vị thế hiện tại” (tra 12/11/2026). Ví dụ: vị thế Long 0,01136875 BTC, bạn đặt nhầm lệnh bán chốt lời 0,02 BTC. Không có reduce-only, phần dư 0,00863125 BTC sẽ mở một vị thế Short mới (khoảng 704,31 USDT ở giá 81.600); có reduce-only, lệnh chỉ đóng đúng 0,01136875 BTC.

Post-only

Post-only là tùy chọn của lệnh limit bảo đảm lệnh chỉ vào sổ lệnh ở vai trò chờ khớp (maker); nếu lệnh sẽ khớp ngay, nền tảng từ chối lệnh hoặc dời giá cho nó nằm chờ. Cách xử lý (từ chối hay dời giá) do từng nền tảng quy định trong tài liệu API (tra 12/11/2026). Ví dụ: giá bán tốt nhất 80.000, lệnh mua limit post-only ở 80.010 sẽ khớp ngay nên bị từ chối hoặc dời xuống dưới 80.000.

Thời hiệu GTC, IOC, FOK

Thời hiệu (time in force) quy định lệnh còn hiệu lực bao lâu nếu chưa khớp. Theo Wikipedia (tra 12/11/2026):

• GTC (Good Till Cancelled): lệnh còn trên sổ đến khi khớp hết hoặc bị hủy. Đây là mặc định phổ biến cho lệnh limit.
• IOC (Immediate or Cancel): khớp ngay phần khớp được, phần còn lại bị hủy.
• FOK (Fill or Kill): khớp toàn bộ ngay lập tức, không được thì hủy cả lệnh.

Với lệnh mua 0,01136875 BTC ở sổ lệnh giả lập phía trên, một lệnh mua limit 80.010 kiểu IOC khớp 0,009 BTC (hai mức 80.000 và 80.010) và hủy 0,00236875 BTC còn lại; kiểu FOK thì bị hủy toàn bộ vì không đủ khối lượng ở mức 80.010 trở xuống.

Loại lệnh liên quan phí maker và taker thế nào?

Lệnh nằm chờ trên sổ rồi mới khớp là lệnh maker (tạo thanh khoản), lệnh khớp ngay với lệnh đang chờ là lệnh taker (lấy thanh khoản); phí taker thường cao hơn phí maker. Định nghĩa maker và taker theo QuestDB, mục Maker-taker model (tra 12/11/2026). Lệnh market và stop market luôn là taker; lệnh limit là maker nếu nằm chờ, nhưng thành taker nếu đặt vượt giá và khớp ngay.

Ví dụ minh họa với phí maker 0,02% và taker 0,05% (mức minh họa, mỗi nền tảng có biểu phí riêng) trên khối lượng 909,50 USDT:

Cách vào và ra	Phí vào	Phí ra	Tổng phí
Market vào, market ra	0,455 USDT	0,455 USDT	0,910 USDT
Limit vào (maker), stop market ra	0,182 USDT	0,455 USDT	0,637 USDT
Limit vào, limit ra (cả hai maker)	0,182 USDT	0,182 USDT	0,364 USDT

Khối lượng 909,50 USDT của lệnh mẫu được tính với giả định phí 0,05% cả hai chiều, nên nếu vào bằng lệnh maker 0,02%, khoản lỗ khi chạm cắt lỗ là khoảng 9,73 USDT thay vì 10,00 USDT. Chênh lệch nhỏ ở một lệnh nhưng cộng dồn theo số lệnh mỗi tháng; ước tính phí theo tháng bằng công cụ tính phí giao dịch. Phí maker, taker sẽ có bài riêng.

Checklist chọn loại lệnh cho một lệnh futures

Để chọn loại lệnh, trả lời 5 câu: bạn cần chắc khớp hay cần giữ giá, lệnh dùng để vào hay để thoát, giá kích hoạt theo loại giá nào, lệnh có cần reduce-only không, và bạn chấp nhận bao nhiêu trượt giá.

1. Vào lệnh không gấp: lệnh limit (có thể post-only) cho giá và phí tốt hơn, chấp nhận có thể không khớp.
2. Vào lệnh cần ngay: lệnh market, kiểm độ dày sổ lệnh và khối lượng trước khi bấm.
3. Cắt lỗ: stop market ưu tiên thoát được vị thế; stop limit chỉ hợp khi bạn chấp nhận rủi ro không khớp và đặt giới hạn đủ xa giá kích hoạt.
4. Lệnh thoát: bật reduce-only để lệnh không mở nhầm vị thế ngược chiều.
5. Trước khi bấm: tính lại khoản lỗ khi trượt giá, ví dụ stop market khớp ở 78.900 thay vì 79.200 làm lỗ 13,41 USDT chứ không phải 10 USDT.

Loại lệnh chỉ quyết định cách lệnh khớp; khoản mất khi sai vẫn do khối lượng quyết định. Tính khối lượng, ký quỹ và giá thanh lý từ vốn, giá vào và cắt lỗ bằng công cụ tính khối lượng lệnh trước khi chọn loại lệnh.

Nội dung chỉ để tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư. Giao dịch phái sinh có đòn bẩy có rủi ro mất toàn bộ vốn ký quỹ.