Giá đánh dấu là gì? Phân biệt mark price, giá chỉ số và giá khớp gần nhất

Giá đánh dấu (mark price) là giá tham chiếu mà sàn dùng để tính lãi lỗ chưa thực hiện và thường để kích hoạt thanh lý trên hợp đồng vĩnh cửu; nó được neo vào giá chỉ số giao ngay nên không bị một cây kim trên sổ lệnh kéo đi. Giá chỉ số (index price) là trung bình có trọng số của giá giao ngay từ nhiều nguồn, còn giá khớp gần nhất (last price) là giá của giao dịch vừa khớp trên chính hợp đồng đó. Ví dụ: index 80.000, mark 80.040 và last 80.120 có thể cùng lúc hiện trên màn hình lệnh BTC/USDT.

Bài này đi theo thứ tự: ba loại giá khác nhau ở đâu, giá chỉ số và giá đánh dấu được tính thế nào, giá nào kích hoạt thanh lý, PnL và stop, basis là gì kèm ví dụ số, basis liên quan funding ra sao, cách đọc cột “Mark so với index” trên dashboard, rồi checklist chọn loại giá kích hoạt cho cắt lỗ. Kết luận ngắn: giá khớp gần nhất là giá bạn thật sự khớp, giá đánh dấu là giá sàn dùng để chấm điểm vị thế của bạn, và hai giá đó có thể lệch nhau đúng lúc quan trọng nhất.

Thuộc tính	Giá khớp gần nhất (last)	Giá chỉ số (index)	Giá đánh dấu (mark)
Là gì	Giá giao dịch vừa khớp trên sổ lệnh hợp đồng	Trung bình có trọng số giá giao ngay nhiều nguồn	Giá chỉ số cộng phần chênh đã làm mượt
Nguồn	Một sổ lệnh của một sàn	Rổ sàn giao ngay do sàn chọn	Tính từ index và sổ lệnh hợp đồng
Bị kim giá kéo	Có, mạnh nhất	Ít, nhờ trọng số và lọc nguồn lệch	Ít, nhờ neo vào index
Thường dùng cho	Khớp lệnh, biểu đồ nến	Đầu vào của mark và funding	PnL chưa thực hiện, thanh lý
Khớp lệnh được ở giá này	Có	Không	Không

Ba loại giá trên hợp đồng vĩnh cửu khác nhau thế nào?

Ba loại giá khác nhau ở nguồn số liệu: giá khớp gần nhất lấy từ một sổ lệnh hợp đồng, giá chỉ số lấy từ nhiều sàn giao ngay, còn giá đánh dấu ghép hai nguồn đó thành một con số ổn định hơn. Cả ba thường chỉ chênh nhau vài chục USDT trên BTC, nên lúc thị trường yên bạn khó thấy khác biệt.

Khác biệt lộ ra khi thanh khoản mỏng hoặc có lệnh lớn quét sổ lệnh. Một lệnh bán thị trường lớn có thể đẩy giá khớp gần nhất của hợp đồng BTC xuống 79.000 trong vài giây, trong khi giá giao ngay trên các sàn khác gần như đứng yên quanh 80.000. Giá chỉ số và giá đánh dấu đi theo giao ngay, còn giá khớp gần nhất để lại một cây kim dài trên biểu đồ nến.

Hợp đồng vĩnh cửu cần cả ba loại giá vì nó không có ngày đáo hạn để tự hội tụ về giao ngay. Cơ chế neo giá bằng funding có trong bài hợp đồng vĩnh cửu là gì.

Giá chỉ số được tính thế nào?

Giá chỉ số là trung bình có trọng số của giá giao ngay từ một rổ nguồn do sàn chọn, kèm quy tắc loại bớt hoặc kéo về những nguồn lệch bất thường. Mỗi sàn công bố rổ nguồn và quy tắc riêng, nên con số khác nhau một chút giữa các sàn, nhưng nguyên lý chung giống nhau: không để một nguồn duy nhất quyết định giá.

Ví dụ giả lập với 3 nguồn giao ngay BTC/USDT:

Nguồn	Trọng số	Giá bình thường	Giá khi nguồn C có kim
A	40%	80.010	80.010
B	35%	79.990	79.990
C	25%	80.030	78.500
Chỉ số không lọc		80.008	79.625,50 (−0,48%)

Khi nguồn C có kim xuống 78.500, nó lệch −1,88% so với trung vị của hai nguồn còn lại (80.000). Nếu không lọc, giá chỉ số rơi 0,48% chỉ vì một sàn. Nếu thay giá nguồn C bằng trung vị của các nguồn còn lại, giá chỉ số là 80.000,50, chỉ lệch −0,009% so với lúc bình thường. Ngưỡng lệch và cách kéo về cụ thể do từng sàn quy định; bảng trên chỉ minh họa nguyên lý.

Giá đánh dấu được tính thế nào và vì sao sàn dùng nó?

Giá đánh dấu thường bằng giá chỉ số cộng với phần chênh (basis) giữa giá hợp đồng và giá chỉ số đã được làm mượt theo thời gian, để vừa bám giao ngay vừa phản ánh mức hợp đồng đang đắt hay rẻ. Sàn dùng giá đánh dấu để một cây kim trên sổ lệnh hợp đồng không tự làm hàng loạt vị thế bị thanh lý.

Tài liệu công khai của hai nền tảng phái sinh mô tả cùng ý tưởng với cách làm mượt khác nhau (tra 02/11/2026):

• Deribit (trang hỗ trợ “Inverse Perpetual”): giá đánh dấu bằng chỉ số Deribit cộng trung bình động lũy thừa (EMA) của chênh lệch giữa giá giữa có giới hạn (bounded mid price) và chỉ số.
• BitMEX (trang hỗ trợ “How is the price of a Perpetual or Futures Contract determined”): với hợp đồng vĩnh cửu, giá hợp lý (fair price) bằng giá chỉ số cộng tỷ lệ funding basis giảm dần, lấy từ chỉ số chứ không từ giá khớp gần nhất, và được dùng cho tính ký quỹ, PnL chưa thực hiện và kích hoạt thanh lý.

Ví dụ giả lập theo nguyên lý “chỉ số + trung bình basis”: giá chỉ số 80.008, giá giữa của sổ lệnh hợp đồng 80.050, tức basis hiện tại 42 USDT. Trung bình basis 5 lần đo gần nhất (36, 38, 40, 44, 42) là 40 USDT, nên giá đánh dấu là 80.008 + 40 = 80.048, cao hơn chỉ số 0,050%. Nếu một lệnh lớn kéo giá giữa của hợp đồng lệch thêm vài trăm USDT trong vài giây, trung bình basis chỉ nhích một phần nhỏ, nên giá đánh dấu gần như đứng yên.

Giá nào kích hoạt thanh lý, PnL chưa thực hiện và lệnh stop?

Trên nhiều sàn, thanh lý và PnL chưa thực hiện của hợp đồng vĩnh cửu tính theo giá đánh dấu, còn lệnh stop kích hoạt theo loại giá bạn chọn (giá khớp gần nhất, giá đánh dấu hoặc giá chỉ số) nếu nền tảng cho chọn. Ba việc này dùng ba loại giá khác nhau, nên cùng một cây kim có thể kích hoạt stop của bạn mà không làm vị thế bị thanh lý.

Ví dụ dưới đây dùng lệnh mẫu của các bài khác trên site: vốn 1.000 USDT, rủi ro 1%, Long BTC ở 80.000, cắt lỗ 79.200, phí 0,05% mỗi chiều, khối lượng 909,50 USDT (0,01136875 BTC), đòn bẩy 10x, ký quỹ cô lập, ký quỹ duy trì 0,5%, giá thanh lý ước tính 72.400.

Thanh lý theo giá đánh dấu

Khi sàn thanh lý theo giá đánh dấu, vị thế chỉ bị đóng khi giá đánh dấu chạm 72.400, không phải khi giá khớp gần nhất chạm 72.400. Một cây kim đưa giá khớp xuống 72.300 trong khi giá đánh dấu vẫn ở 72.900 thì vị thế còn cách thanh lý 500 USDT. Cách tính 72.400 và bảng đòn bẩy 2x–100x có trong bài giá thanh lý là gì.

PnL chưa thực hiện theo giá đánh dấu

PnL chưa thực hiện (lãi lỗ khi lệnh còn mở) thường tính bằng khối lượng × (giá đánh dấu − giá vào) cho lệnh Long, nên con số trên màn hình có thể khác phép tính theo giá khớp gần nhất. Với 0,01136875 BTC, giá đánh dấu 80.400 cho PnL chưa thực hiện 4,55 USDT (ROE 5,00% ở 10x); nếu tính theo giá khớp gần nhất 80.600 thì là 6,82 USDT (ROE 7,50%). Khi đóng lệnh, bạn nhận theo giá khớp thật, không theo giá đánh dấu. Cách đọc PnL và ROE có ở bài PnL là gì.

Lệnh stop theo giá khớp gần nhất hay giá đánh dấu

Stop kích hoạt theo giá khớp gần nhất phản ứng nhanh nhưng dễ bị kim quét, còn stop kích hoạt theo giá đánh dấu ít bị kim quét nhưng có thể khớp ở giá xấu hơn khi giá giảm thật. Đây là đánh đổi, không có loại nào luôn tốt hơn.

Kịch bản giả lập 12 phút: giá khớp gần nhất có một cây kim xuống 79.000 (−1,25%), xuyên qua cắt lỗ 79.200 thêm 200 USDT, rồi hồi về 80.040. Giá đánh dấu thấp nhất chỉ 79.920 (−0,10%), còn cách cắt lỗ 720 USDT.

• Stop theo giá khớp gần nhất: bị kích hoạt, lệnh thị trường khớp ở 79.150 vì trượt giá, lỗ 10,57 USDT (1,06% tài khoản) thay vì 10 USDT, rồi giá quay lại.
• Stop theo giá đánh dấu: không kích hoạt, vị thế còn mở.
• Mặt trái của stop theo giá đánh dấu: khi giá giảm thật, giá đánh dấu đi chậm hơn giá khớp. Nếu giá đánh dấu chạm 79.200 lúc giá khớp đã ở 79.120, lệnh thị trường khớp quanh 79.120 và lỗ khoảng 10,91 USDT.

Phép tính khối lượng 909,50 USDT từ cắt lỗ và rủi ro 1% có trong bài stop loss là gì.

Mỗi loại lệnh chờ nằm ở phía nào của giá hiện tại và khi nào nó thành lệnh thị trường được giải thích trong bài các loại lệnh futures.

Basis là gì? Ví dụ số chênh lệch mark và index

Basis là chênh lệch giữa giá hợp đồng và giá giao ngay; trên hợp đồng vĩnh cửu thường đo bằng (giá đánh dấu − giá chỉ số) ÷ giá chỉ số × 100%. Basis dương nghĩa là hợp đồng đang cao hơn giao ngay, basis âm nghĩa là hợp đồng đang thấp hơn.

Với giá chỉ số BTC 80.000, mỗi mức basis tương ứng với số USDT sau:

Basis	Chênh trên 1 BTC	Chênh trên vị thế 909,50 USDT
+0,01%	8 USDT	0,09 USDT
+0,03%	24 USDT	0,27 USDT
+0,05%	40 USDT	0,45 USDT
+0,10%	80 USDT	0,91 USDT
−0,05%	−40 USDT	−0,45 USDT

Ở cỡ lệnh 909,50 USDT, basis +0,10% chỉ làm PnL chưa thực hiện lệch khoảng 0,91 USDT, nhỏ so với rủi ro 10 USDT. Basis chủ yếu có ích như một thước đo hợp đồng đang đắt hay rẻ so với giao ngay.

Với hợp đồng tương lai có kỳ hạn, basis lớn hơn và có ý nghĩa khác: nó co dần về 0 khi tới ngày đáo hạn. Ví dụ hợp đồng kỳ hạn 90 ngày giá 81.200 khi chỉ số 80.000 có basis 1.200 USDT, tức 1,50%, quy ra khoảng 6,08% mỗi năm. Hợp đồng vĩnh cửu không có ngày đáo hạn, nên basis của nó dao động quanh 0 nhờ funding thay vì co về 0 theo lịch.

Basis và funding rate liên quan thế nào?

Basis và funding rate cùng đo một thứ: hợp đồng vĩnh cửu đang cao hay thấp hơn giao ngay; basis là ảnh chụp chênh lệch lúc này, còn funding là khoản phí định kỳ được tính từ chênh lệch đó để kéo giá hợp đồng về giao ngay. Basis dương kéo dài thường đi cùng funding dương (Long trả Short), basis âm kéo dài thường đi cùng funding âm (Short trả Long).

Deribit ghi trong trang “Inverse Perpetual” (tra 02/11/2026) rằng tỷ lệ premium dùng cho funding bằng (giá đánh dấu − chỉ số Deribit) ÷ chỉ số Deribit × 100%. Các sàn khác có thể thêm thành phần lãi suất, giới hạn trần sàn và chu kỳ khác nhau, nên bạn không suy ra được con số funding chính xác chỉ từ basis. Cách dùng hợp lý là đọc hai số cùng nhau: basis +0,05% mà funding vẫn quanh 0,01% mỗi 8 giờ khác với basis +0,05% đi cùng funding +0,05%. Cách tính chi phí funding cho vị thế 909,50 USDT và funding năm hóa có trong bài funding rate là gì.

Đọc cột “Mark so với index” trên dashboard RonOnCrypto

Cột “Mark so với index” trên dashboard dữ liệu hiện (giá đánh dấu − giá chỉ số) ÷ giá chỉ số × 100% của hợp đồng vĩnh cửu BTC, ETH, SOL, BNB và XRP, làm tròn 3 chữ số thập phân, dương tô xanh, âm tô đỏ. Cả hai số lấy từ API công khai của OKX mỗi lần tải trang: giá đánh dấu từ endpoint mark-price của hợp đồng vĩnh cửu USDT, giá chỉ số từ endpoint index-tickers của cặp tương ứng. Theo tài liệu công khai của nguồn này (tra 02/11/2026), giá đánh dấu hợp đồng vĩnh cửu bằng giá chỉ số cộng trung bình động của basis (basis ở đây là giá giữa của sổ lệnh hợp đồng trừ giá chỉ số).

Hai ví dụ cách đọc:

• Mark 80.040, index 80.000 → +0,050%: hợp đồng BTC đang cao hơn giao ngay 40 USDT, thường đi cùng funding dương.
• Mark 79.976, index 80.000 → −0,030%: hợp đồng đang thấp hơn giao ngay 24 USDT, thường đi cùng funding âm.

Cột “Giá” trên dashboard là giá khớp gần nhất của cặp giao ngay lấy từ một nguồn khác, nên đừng so cột “Giá” với giá đánh dấu để tính basis; cột “Mark so với index” đã so hai số cùng nguồn. Bảng funding trực tiếp trên trang này (nguồn có thể khác cột mark so với index) giúp bạn đối chiếu dấu của basis với dấu của funding. Basis cho biết hợp đồng đắt hay rẻ lúc này, không phải tín hiệu vào lệnh.

Checklist chọn loại giá kích hoạt cho stop loss

Để chọn loại giá kích hoạt cho stop loss, kiểm 5 việc: nền tảng cho chọn loại nào, thanh lý tính theo giá nào, khoảng cách từ cắt lỗ tới giá thanh lý, độ dày sổ lệnh của cặp, và mức trượt giá bạn chấp nhận.

1. Xem nền tảng cho chọn loại giá nào. Một số nền tảng cho chọn giá khớp gần nhất, giá đánh dấu hoặc giá chỉ số khi đặt stop; một số chỉ có một loại mặc định. Kiểm trong cửa sổ đặt lệnh trước khi vào lệnh.
2. Xem thanh lý tính theo giá nào. Nếu thanh lý theo giá đánh dấu, stop theo giá đánh dấu đi cùng “hệ quy chiếu” với thanh lý; stop theo giá khớp gần nhất có thể bị kim kích hoạt dù vị thế không gặp nguy.
3. Giữ cắt lỗ cách xa giá thanh lý. Với lệnh mẫu 10x, cắt lỗ 79.200 cách thanh lý 72.400 là 6.800 USDT, nên chênh vài chục USDT giữa mark và last không đổi được thứ tự. Ở 100x, thanh lý 79.600 nằm trước cắt lỗ, loại giá kích hoạt nào cũng không cứu được.
4. Cân độ dày sổ lệnh. Cặp thanh khoản mỏng dễ có kim trên giá khớp gần nhất; cặp BTC, ETH lớn ít kim hơn nhưng vẫn có lúc tin tức làm giá chạy nhanh.
5. Tính trước phần trượt giá. Cả hai loại stop đều thành lệnh thị trường khi kích hoạt (nếu là stop market), nên khoản lỗ thật có thể vượt 10 USDT; trong kịch bản kim giá giả lập với lệnh 909,50 USDT, lỗ thật là 10,57 USDT (stop theo giá khớp) hoặc 10,91 USDT (stop theo giá đánh dấu).

Quy tắc nên giữ là mỗi lệnh mất tối đa 1% tài khoản, tính khối lượng từ cắt lỗ trước rồi mới chọn đòn bẩy. Loại giá kích hoạt chỉ quyết định stop nhạy hay chậm với kim, còn khoản lỗ khi sai vẫn do khối lượng quyết định. Tính khối lượng và kiểm giá thanh lý trước mỗi lệnh bằng công cụ tính khối lượng lệnh và công cụ tính giá thanh lý, rồi xem basis và funding hiện tại trên dashboard dữ liệu.

Nội dung chỉ để tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư. Giao dịch phái sinh có đòn bẩy có rủi ro mất toàn bộ vốn ký quỹ.