PnL là gì? Lãi lỗ đã thực hiện, chưa thực hiện và ROE trong crypto

PnL (Profit and Loss) là số tiền lãi hoặc lỗ của một lệnh, bằng chênh lệch giữa giá vào và giá ra nhân với số lượng, rồi trừ phí. Trên hợp đồng vĩnh cửu BTC/ETH, PnL có hai trạng thái: PnL chưa thực hiện (lãi lỗ của vị thế còn mở) và PnL đã thực hiện (phần đã chốt khi đóng lệnh). ROE là PnL chia cho ký quỹ, nên cùng một khoản lãi nhưng đòn bẩy càng cao thì ROE càng lớn.

Bài này đi theo thứ tự: PnL đã thực hiện và chưa thực hiện khác nhau ra sao, công thức PnL lệnh Long và Short, ROE là gì, vì sao ROE cao không có nghĩa lời nhiều, phí và funding ăn vào PnL thế nào, rồi ba lỗi đọc số hay gặp. Kết luận ngắn: đo một lệnh bằng USDT và bằng phần trăm tài khoản, còn ROE chỉ là con số phụ.

PnL đã thực hiện và PnL chưa thực hiện khác nhau thế nào?

PnL chưa thực hiện (unrealized PnL) là lãi lỗ của vị thế đang mở tính theo giá hiện tại, còn PnL đã thực hiện (realized PnL) là lãi lỗ đã chốt thành tiền khi bạn đóng lệnh. Hai con số này khác nhau ở chỗ con số nào còn đổi được:

	PnL chưa thực hiện	PnL đã thực hiện
Khi nào có	Khi vị thế còn mở	Khi đóng toàn bộ hoặc một phần lệnh
Có đổi không	Đổi theo từng nhịp giá	Cố định
Đã trừ phí ra chưa	Chưa, phí ra chỉ trả khi đóng	Đã trừ phí vào và phí ra
Rút được không	Thường là không	Có, đã vào số dư

Lỗ chưa thực hiện không phải “chưa bán thì chưa lỗ”. Với tài khoản ký quỹ, vị thế được định giá lại theo giá thị trường liên tục; khi số dư tụt dưới mức ký quỹ duy trì, bạn phải nộp thêm hoặc bị đóng vị thế, theo Wikipedia, mục Mark-to-market accounting (tra 25/10/2026). Nhiều nền tảng crypto tính PnL chưa thực hiện theo giá đánh dấu (mark price) thay vì giá khớp gần nhất, nên kiểm cách tính ở nơi bạn dùng.

Công thức tính PnL lệnh Long và lệnh Short

PnL ròng của lệnh Long bằng (Giá ra − Giá vào) × Số lượng trừ phí hai chiều; lệnh Short đảo dấu chênh lệch giá thành (Giá vào − Giá ra). Phí tính trên giá trị lúc vào và giá trị lúc ra:

PnL ròng = Chênh lệch giá theo chiều × Số lượng − (Giá vào × Số lượng + Giá ra × Số lượng) × Phí mỗi chiều

Đây đúng là công thức trong công cụ tính PnL và ROE của site. Ví dụ mặc định của công cụ: 0,1 BTC vào ở 80.000 USDT, ra ở 82.000 USDT (giá đi 2,5%), phí 0,05% mỗi chiều.

Chiều	Lãi lỗ trước phí	Phí vào + ra	PnL ròng
Long	+200,00 USDT	8,10 USDT	+191,90 USDT
Short	−200,00 USDT	8,10 USDT	−208,10 USDT

Phí 8,10 USDT gồm 4,00 USDT lúc vào (8.000 × 0,05%) và 4,10 USDT lúc ra (8.200 × 0,05%). Cùng biên độ giá, phía lời nhận ít hơn phía lỗ mất, vì phí luôn bị trừ. Ví dụ hai chiều với 0,01 BTC có ở bài lệnh Long Short là gì.

ROE trong crypto là gì?

ROE (Return on Equity) trong giao dịch futures crypto là PnL ròng chia cho ký quỹ ban đầu của vị thế, tính bằng phần trăm. Ký quỹ ban đầu bằng giá vào × số lượng ÷ đòn bẩy:

ROE = PnL ròng ÷ (Giá vào × Số lượng ÷ Đòn bẩy) × 100%

Thuật ngữ này mượn từ tài chính doanh nghiệp, nơi ROE đo lợi nhuận so với vốn chủ sở hữu, theo Wikipedia, mục Return on equity (tra 25/10/2026). Trong futures, “vốn” ở mẫu số chỉ là số ký quỹ đặt cho lệnh đó, không phải cả tài khoản. Cùng lệnh Long 0,1 BTC từ 80.000 lên 82.000 USDT ở các mức đòn bẩy khác nhau:

Đòn bẩy	Ký quỹ ban đầu	PnL ròng	ROE	Giá thanh lý ước tính
1x	8.000 USDT	191,90 USDT	2,40%	400
5x	1.600 USDT	191,90 USDT	11,99%	64.400
10x	800 USDT	191,90 USDT	23,99%	72.400
20x	400 USDT	191,90 USDT	47,98%	76.400
50x	160 USDT	191,90 USDT	119,94%	78.800

Cột PnL không đổi ở cả năm dòng. Thứ đòn bẩy đổi là ký quỹ phải bỏ ra, ROE hiển thị, và khoảng cách tới giá thanh lý (ước tính cho ký quỹ cô lập, ký quỹ duy trì 0,5%). Phần đòn bẩy có bài riêng: đòn bẩy trong crypto.

Vì sao ROE cao không có nghĩa là lệnh lời nhiều?

ROE cao không có nghĩa lời nhiều vì ROE chia cho ký quỹ của một lệnh, còn thứ quyết định tài khoản tăng hay giảm bao nhiêu là PnL tính bằng USDT so với tổng vốn. Ví dụ dưới dùng lại lệnh theo quy tắc rủi ro 1% của bài stop loss là gì: vốn 1.000 USDT, Long BTC ở 80.000, cắt lỗ 79.200, khối lượng 909,50 USDT (khoảng 0,0114 BTC), phí 0,05% mỗi chiều.

Giá BTC	PnL ròng	ROE ở 10x	ROE ở 50x	So với tài khoản 1.000 USDT
79.200 (chạm cắt lỗ)	−10,00 USDT	−11,00%	−54,97%	−1,00%
79.600 (đang mở)	−5,45 USDT	−6,00%	−29,99%	−0,55%
80.800 (đang mở)	+8,18 USDT	+9,00%	+44,98%	+0,82%
81.600 (chốt lời 1:2)	+17,27 USDT	+18,99%	+94,95%	+1,73%

Hai dòng “đang mở” là PnL nếu đóng lệnh ngay ở giá đó, đã tính cả phí ra. Ở 50x, giá đi ngược 0,5% đã hiện ROE −29,99%, dễ làm người mới hoảng và cắt sớm, dù tài khoản mới mất 0,55%. Chiều ngược lại, ROE +94,95% nghe như gần gấp đôi tiền, trong khi tài khoản chỉ tăng 1,73%.

Bài học quan trọng của năm đầu giao dịch là thôi hỏi “lệnh này lời được bao nhiêu” và hỏi “nếu sai thì mất bao nhiêu”. Câu hỏi đó trả lời bằng USDT và phần trăm tài khoản, không bằng ROE. Câu chuyện đầy đủ ở trang giới thiệu.

Phí và funding ảnh hưởng PnL thế nào?

Phí giao dịch trừ vào PnL ở cả lúc vào và lúc ra, còn funding cộng hoặc trừ thêm vào PnL nếu bạn giữ vị thế qua mốc tính funding. Hai khoản này làm PnL thật khác số bạn nhẩm từ chênh lệch giá:

• Điểm hòa vốn sau phí: với phí 0,05% mỗi chiều, lệnh Long ở 80.000 USDT phải ra từ khoảng 80.080 USDT trở lên mới có PnL ròng dương, tức giá phải đi khoảng 0,10%. Lệnh Short cần giá về khoảng 79.920 USDT.
• Phí theo giá trị vị thế: phí tính trên giá trị vị thế, không tính trên ký quỹ, nên đòn bẩy cao không làm phí rẻ đi. Lệnh 0,1 BTC trả 8,10 USDT phí dù ký quỹ là 8.000 hay 160 USDT.
• Funding: vị thế 909,50 USDT với funding 0,01% mỗi 8 giờ tốn khoảng 0,09 USDT mỗi mốc, khoảng 0,27 USDT mỗi ngày. Cơ chế ở bài funding rate là gì; hợp đồng nào có funding thì xem bài hợp đồng vĩnh cửu là gì.

Công cụ tính PnL và ROE của site trừ phí hai chiều nhưng chưa tính funding. Muốn tách riêng phần phí, dùng công cụ tính phí giao dịch.

Ba lỗi hay gặp khi đọc PnL và ROE

Ba lỗi phổ biến khi đọc PnL và ROE là coi ROE như thước đo lời lỗ của tài khoản, quên phí, và coi PnL chưa thực hiện là tiền đã cầm.

Lấy ROE làm thước đo

ROE chỉ so lệnh với ký quỹ của chính nó. Thấy ROE +95% rồi tăng đòn bẩy cho lệnh sau không làm tài khoản tăng nhanh hơn; thứ làm lãi lỗ lớn hơn là khối lượng. Nếu khối lượng tính theo cắt lỗ và rủi ro 1%, đòn bẩy 10x hay 50x vẫn mất đúng 10 USDT khi chạm cắt lỗ.

Đọc ROE trước phí

Nhiều nền tảng hiển thị PnL và ROE chưa trừ phí. Lệnh Long 0,1 BTC ở 10x có ROE trước phí 25,00%, sau phí 23,99%. Chênh 1 điểm phần trăm trên một lệnh thắng thì nhỏ, nhưng lặp qua hàng trăm lệnh thì phí là một khoản chi phí cố định cần theo dõi.

Coi lãi chưa thực hiện là tiền đã có

Lãi chưa thực hiện có thể biến mất khi giá quay đầu, và lỗ chưa thực hiện vẫn kéo ký quỹ về phía thanh lý. Giữ lệnh thua vì “chưa đóng thì chưa lỗ” là thói quen hay gặp trong năm đầu giao dịch. Cách sửa là đặt cắt lỗ và chốt lời trước khi vào lệnh, rồi để lệnh tự chạy. Vị trí thanh lý so với cắt lỗ xem ở bài giá thanh lý là gì.

Dùng công cụ tính PnL và ROE

Công cụ tính PnL và ROE làm đúng phép tính trong bài: chọn Long hoặc Short, nhập giá vào, giá ra, số lượng coin, đòn bẩy và phí mỗi chiều, công cụ trả về PnL ròng sau phí, ROE trên ký quỹ, lãi lỗ trước phí, tổng phí, ký quỹ ban đầu và biến động giá. Muốn biết nên vào bao nhiêu coin trước khi tính PnL, bắt đầu từ công cụ tính khối lượng lệnh.

Nội dung chỉ để tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư. Giao dịch phái sinh có rủi ro mất vốn.